Župna crkva sv. Ivana Krstitelja, Poljica

Župna crkva sv. Ivana Krstitelja predstavlja najvažniju sakralnu građevinu u Poljicima i jedno od središnjih mesta života ovog malog sela na istočnom delu otoka Hvara. Nalazi se neposredno uz glavnu cestu kroz mesto, a kameno pročelje i visoki zvonik lako se uočavaju već pri prolasku kroz Poljica.

Današnji izgled crkve rezultat je višeslojnog dograđivanja i obnova tokom vekova. Iako je sadašnja građevina znatno veća od prvobitne, crkva sv. Ivana Krstitelja se na istom mestu pominje još u 16. veku.

Crkva koja se pominje još 1579. godine

Prvi poznati pisani trag o crkvi sv. Ivana Krstitelja u Poljicima datira iz 1579. godine, kada se spominje tokom crkvene vizitacije. Početkom 17. veka crkva je posvećena zajedno sa novim oltarom, a tokom narednih vekova više puta je obnavljana i prilagođavana potrebama lokalnog stanovništva.

Stara crkva bila je znatno manja od današnje. Zbog vlage, dotrajalosti i sve većih potreba sela, 1940. godine je temeljno obnovljena i proširena na približno dvostruku veličinu.

Poljica su dugo pripadala župi Zastražišće, a samostalna Župa sv. Ivana Krstitelja osnovana je 1924. godine. Time je crkva dobila još značajniju ulogu u životu mesta.

Kameno pročelje i prepoznatljiv zvonik

Crkva je jednostavna kamena građevina tradicionalnog dalmatinskog izgleda. Na pročelju se ističu glavni ulaz, manji otvori i kružni prozor, dok uz severnu stranu pročelja stoji visok zvonik.

Zvonik su meštani počeli graditi 1926. godine. U njemu su postavljena dva zvona: veće posvećeno sv. Ivanu Krstitelju i manje Gospi od Ružarija. Njegov današnji izgled dovršen je 1966. godine postavljanjem karakterističnog četverostranog krova.

Crkva i zvonik zajedno čine jedan od najuočljivijih arhitektonskih motiva Poljica i dobro se uklapaju u skromnu kamenu arhitekturu sela.

Šta se može videti u unutrašnjosti

Najvažniji deo unutrašnjosti je glavni oltar izrađen od mramora i kamena, sa prikazom Jaganjca Božjega. Postavljen je početkom 20. veka i zamenio je stariji drveni oltar.

U niši iznad oltara nalazi se drveni kip sv. Ivana Krstitelja iz 1939. godine.

Posebno je vredan polikromirani drveni kip Gospe od Ružarija iz početka 20. veka, smešten na severnoj strani crkve. Kip je izrađen u južnotirolskoj Val Gardeni, poznatoj po dugoj tradiciji kvalitetnog drvorezbarstva.

Unutrašnjost nije raskošna, ali nekoliko sačuvanih oltarskih i kiparskih detalja lepo pokazuje značaj koji je crkva imala za generacije stanovnika Poljica.

Blagdan sv. Ivana Krstitelja

Zaštitnik župe i naslovnik crkve je sv. Ivan Krstitelj, čiji se blagdan slavi 24. juna.

To je jedan od najvažnijih dana u Poljicima, kada se na misnom slavlju i procesiji okupljaju meštani, ljudi poreklom iz Poljica koji danas žive drugde, kao i vernici iz okolnih župa.

Poljička procesija Za križen

Poljica imaju svoju tradiciju procesije Za križen tokom Velikog tjedna. Ona nije deo poznatog UNESCO-ovog kruga koji povezuje Jelsu, Pitve, Vrisnik, Svirče, Vrbanj i Vrbosku, već je zasebna tradicija istočnog dela Hvara povezana sa Zastražišćem i Velom Stinivom.

Na Veliki petak procesija iz Poljica kreće rano ujutro od župne crkve sv. Ivana Krstitelja. Put vodi prema Veloj Stinivi, gde postoji stari običaj spuštanja križa do mora kao simboličnog blagoslova ribara, a zatim se vraća prema Zastražišću i natrag u Poljica.

Celi kružni put dug je približno 13 kilometara. Župna crkva sv. Ivana Krstitelja stoga ima važno mesto ne samo u redovnom verskom životu sela, već i u jednoj od najzanimljivijih velikotjednih tradicija istočnog Hvara.

Može li se crkva razgledati iznutra?

Crkva nema redovno turističko radno vreme i tokom dana može biti zaključana. Unutrašnjost je najlakše videti tokom mise, blagdana sv. Ivana Krstitelja ili drugih župnih događanja.

Ako je cilj posebno razgledavanje unutrašnjosti, ne treba se oslanjati na to da će crkva biti otvorena u svakom trenutku.

Pristup i parking

Crkva se nalazi u samom naselju Poljica, vrlo blizu glavne otočne ceste D116, pa je pristup automobilom jednostavan i ceo put je asfaltiran.

Uz crkvu nema velikog uređenog turističkog parkinga. U neposrednoj blizini postoje manji prostori uz cestu i oko crkve gde se vozila mogu ostaviti kada ima mesta, ali se radi o seoskom prostoru, a ne o klasičnom označenom i naplatnom parkingu.

Zbog položaja uz glavnu cestu, pri parkiranju treba paziti da vozilo ne ometa saobraćaj ni pristup okolnim kućama.

Korisne informacije

  • Prvi pisani spomen crkve: 1579. godina
  • Današnji izgled: crkva je temeljito obnovljena i približno dvostruko povećana 1940. godine
  • Župa Poljica: samostalna od 1924. godine
  • Zvonik: podignut 1926., a današnji četverostrešni završetak dobio je 1966. godine
  • Glavni oltar: mramorni i kameni oltar s prikazom Jaganjca Božjega
  • Vredni kipovi: drveni kip sv. Ivana Krstitelja i polikromirani kip Gospe od Ružarija
  • Blagdan zaštitnika: 24. juna
  • Za križen: crkva je polazište poljičke procesije na Veliki petak, povezane sa Zastražišćem i Velom Stinivom
  • Razgledavanje unutrašnjosti: nema redovno turističko radno vreme i crkva može biti zaključana; najlakše je ući tokom mise ili župnog događaja
  • Pristup automobilom: asfaltiran i moguć gotovo do same crkve
  • Parking: nema većeg uređenog parkinga; koriste se manji raspoloživi prostori u neposrednoj blizini crkve
  • Naplata parkinga: nema organizovane naplate