Muzej opštine Jelsa – Kuća Dobrović u srcu stare Jelse

Muzej opštine Jelsa se nalazi u Kući Dobrović na Trgu sv. Ivana, jednom od najlepših prostora stare jelšanske jezgre. Sam dolazak već je deo doživljaja: do muzeja se prolazi uskim kamenim ulicama, a kuća se nalazi neposredno uz malu Crkvicu sv. Ivana i istorijski trg okružen starim građanskim kućama.

Ovdje se ne ulazi u veliki klasični muzej sa nizom odvojenih dvorana. Poseta zapravo vodi kroz autentičnu kuću trgovačke porodice Dobrović, u kojoj su sačuvani nameštaj, predmeti svakodnevnog života i ambijent Jelse s kraja 19. i početka 20. veka. Uz njih su izloženi radovi Jurja Dobrovića, međunarodno poznatog umetnika rođenog upravo u ovoj kući.

Kuća koja je sama deo muzejskog postava

Kuća Dobrović u današnjem obliku dograđena je krajem 19. veka i jedan je od najbolje sačuvanih primera neoklasicističke stambene arhitekture u Jelsi.

Posebno je vredna jer nije sačuvana samo fasada. Unutrašnjost je ostala izuzetno dobro očuvana, pa se kroz prostorije može dobiti stvaran osećaj kako je živela imućnija građanska i trgovačka porodica u periodu kada je Jelsa ekonomski i kulturno snažno napredovala.

Zbog arhitektonske i istorijske vrednosti, Kuća Dobrović je zaštićena kao kulturno dobro Republike Hrvatske.

Kako se živelo u Jelsi pre više od sto godina

Najveći deo Kulturno-povijesne zbirke smešten je na prvom spratu.

Sačuvani su izvorni predmeti iz kuće – nameštaj, dekorativni predmeti i svakodnevne stvari koje su koristile generacije porodice Dobrović tokom druge polovine 19. i početka 20. veka.

Upravo je to možda najzanimljiviji deo za posetioce koji žele da razumeju Jelsu izvan plaža i rive. Umesto apstraktne priče o prošlosti, vidi se stvarni enterijer kuće i način života jedne jelšanske porodice u vreme kada su trgovina, pomorstvo i ekonomski razvoj menjali izgled mesta.

Kuća zato deluje više kao očuvani komadić stare Jelse nego kao prostor naknadno ispunjen muzejskim predmetima.

Juraj Dobrović – umetnik iz Jelse svetskog opusa

Drugi važan deo stalnog postava posvećen je Jurju Dobroviću, rođenom u Jelsi 1928. godine.

Dobrović pripada važnom krugu hrvatske moderne i savremene umetnosti, a posebno je povezan s međunarodnim pokretom Nove tendencije. Učestvovao je na izložbama Nova tendencija 3, Tendencije 4 i Tendencije 5, a njegovi su radovi predstavljeni i na Venecijanskom bijenalu 1972. te Bijenalu u São Paulu 1973. godine.

Njegova umetnost se temelji na čistim geometrijskim odnosima, ritmu, redu i preciznosti, pa stvara zanimljiv kontrast sa starim nameštajem i porodičnim predmetima koji ga okružuju.

Upravo spoj savremene umetnosti i autentične građanske kuće daje ovom muzeju identitet kakav se retko nalazi u manjim ostrvskim sredinama.

Donacija iz koje je nastao današnji muzej

Juraj Dobrović nije rodnom mestu ostavio samo svoja umetnička dela.

Godine 2010. Općini Jelsa darovao je porodičnu kuću, autentični nameštaj i više od 200 kulturno-povijesnih predmeta, zajedno sa zbirkom od 60 vlastitih umetničkih radova. Ta donacija je bila neposredan podsticaj osnivanju Muzeja opštine Jelsa kao javne muzejske ustanove.

Zbog toga Kuća Dobrović nije samo jedna od muzejskih lokacija – upravo je ona središnje mesto iz kojeg je razvijen današnji Muzej opštine Jelsa.

Galerija Kravata u nekadašnjoj trgovini

U prizemlju kuće se nalazi Galerija Kravata, prostor za povremene izložbe savremene umetnosti.

Danas je to galerija, ali nekada su se upravo u tim prostorijama nalazili skladište i trgovina tekstilom porodice Dobrović.

Naziv galerije je povezan sa serijom radova Jurja Dobrovića pod nazivom „Kravata”, ali istovremeno namerno podseća i na hrvatsko poreklo kravate.

Program se menja tokom godine, pa se uz stalni postav Kuće Dobrović često može pogledati i zasebna izložba. Galerija redovno predstavlja savremene hrvatske umetnike, ali i projekte povezane s lokalnom kulturnom i istorijskom baštinom.

Muzej nije samo jedna kuća

Naziv Muzej opštine Jelsa može malo zbuniti jer se ne odnosi samo na ovu zgradu.

Kuća Dobrović je sedište muzeja i glavni muzejski prostor u Jelsi, ali ustanova vodi i druge zbirke koje predstavljaju različite delove života središnjeg Hvara.

Među njima su Ribarski muzej u Vrboskoj, Vinogradarska zbirka u Pitvama, Memorijalna zbirka kompozitora Antuna Dobronića u Jelsi te Zbirka književnika Marina Franičevića u Vrisniku.

Takva organizacija zapravo dobro odgovara ovom delu Hvara: ribarstvo se najbolje upoznaje u Vrboskoj, vinogradarstvo u Pitvama, a građanski i umetnički život Jelse upravo u Kući Dobrović.

Trg sv. Ivana vredi razgledati zajedno s muzejom

Muzej se nalazi na severnom rubu Trga sv. Ivana, jednog od najlepših istorijskih kutaka Jelse.

Trg se počeo oblikovati još u 16. veku oko Crkvice sv. Ivana, dok su kuće oko njega građene i preuređivane tokom narednih vekova. Kuća Dobrović pripada kasnijem sloju razvoja trga i dobro pokazuje kako se arhitektura Jelse menjala do kraja 19. veka.

Zato nakon obilaska muzeja vredi ostati nekoliko minuta na trgu, pogledati Crkvicu sv. Ivana i nastaviti kroz kamene ulice prema Pjaci i crkvi-tvrđavi Uznesenja Marijina.

Vrijedi li posetiti Muzej opštine Jelsa?

Ako se želi samo plaža i more, muzej se može lako prevideti. Ali za gosta kojeg zanima kako je Jelsa izgledala i živela pre razvoja modernog turizma, Kuća Dobrović jedno je od najboljih mesta za početak.

Posebno je zanimljiv spoj dva sasvim različita sveta: s jedne strane stari porodični enterijer i predmeti svakodnevnog života, a s druge geometrijska, moderna umetnost Jurja Dobrovića.

Muzej nije velik, ali upravo zbog očuvanog ambijenta nema osećaj generičkog lokalnog muzeja. Razgledava se stvarna kuća, stvarne stvari porodice koja je ovde živela i dela umetnika koji je iz te kuće krenuo prema međunarodnoj umetničkoj sceni.

Korisne informacije

• Glavni muzejski prostor u Jelsi: Kuća Dobrović
• Položaj: Trg sv. Ivana u staroj jezgri Jelse
• Muzej osnovan: 2010. godine
• Kuća: jedan od najbolje sačuvanih primera neoklasicističke stambene arhitekture u Jelsi
• Kulturno-povijesna zbirka: autentični enterijer i predmeti jelšanske građanske porodice iz druge polovine 19. i početka 20. veka
• Umjetnička zbirka: grafike, slike i reljefi Jurja Dobrovića
• Galerija Kravata: nalazi se u prizemlju i koristi se za povremene izložbe
• Nekadašnja namena prizemlja: trgovina tekstilom i skladišni prostor porodice Dobrović
• Zaštita: Kuća Dobrović je zaštićeno kulturno dobro Republike Hrvatske
• Ostale muzejske cjeline: Ribarski muzej u Vrboskoj, Vinogradarska zbirka u Pitvama te zbirke Antuna Dobronića i Marina Franičevića
• Najbolje povezati s: Trgom i Crkvicom sv. Ivana te šetnjom kroz staru jezgru Jelse
• Posebnost: autentična porodična kuća u kojoj se na istom mestu susreću građanska istorija Jelse i savremena umetnost Jurja Dobrovića