Crkva sv. Lovre, Vrboska – župna crkva s najvrednijom zbirkom umetnina na otoku Hvaru

Crkva sv. Lovre jedna je od najvažnijih znamenitosti Vrboske. Izvana deluje prilično jednostavno i nenametljivo, ali iza kamenog pročelja skriva se izuzetno bogata zbirka slika i sakralnih umetnina, zbog koje je ova župna crkva jedno od najvrednijih mesta za ljubitelje umetnosti na celom otoku Hvaru.

Nalazi se u starom delu Vrboske, svega nekoliko minuta hoda od crkve-tvrđave sv. Marije od Milosrđa. Te dve crkve najbolje je posetiti zajedno: sv. Marija impresionira fortifikacionom arhitekturom, dok sv. Lovre najveće iznenađenje čuva u svojoj unutrašnjosti.

Crkva iz 15. veka

Crkva sv. Lovre potiče iz 15. veka, iz perioda kada se Vrboska počela razvijati kao ribarsko i pomorsko naselje.

Njezina istorija nije bila mirna. Crkva je stradala u požaru 1512. godine tokom Hvarske bune, a ponovo je spaljena 1571. tokom osmanskog napada koji je teško pogodio Vrbosku i veliki deo otoka.

Današnji izgled rezultat je kasnijih obnova, a u 17. veku crkva je preuređena u baroknom stilu koji je u velikoj meri sačuvan do danas.

Pet oltara i izuzetno bogata unutrašnjost

Crkva ima pet oltara, ali ono što je izdvaja od većine manjih otočnih župnih crkava jeste količina i kvaliteta umetničkih dela koja se u njoj čuvaju.

Vrboska je vekovima bila snažno ribarsko i trgovačko mesto. Zahvaljujući prihodima od ribarstva i trgovine, lokalne bratovštine i stanovnici mogli su naručivati vredna dela od poznatih umetnika.

Zato skromna kamena vanjština crkve skriva unutrašnjost kakvu mnogi posetioci ne očekuju.

Poliptih sv. Lovre na glavnom oltaru

Najvažnije delo nalazi se na glavnom oltaru.

Središnji prikaz posvećen je sv. Lovri s Bogorodicom, dok se uz njega pojavljuju sv. Ivan Krstitelj i sv. Nikola. Ostali prizori prikazuju događaje iz života i mučeništva sv. Lovre.

Poliptih se povezuje s velikim venecijanskim renesansnim slikarom Paolom Veroneseom. Upravo je to delo jedan od glavnih razloga zbog kojih se crkva sv. Lovre izdvaja u sakralnoj baštini Hvara.

Delа velikih majstora

Glavni oltar samo je početak.

Na bočnim oltarima i zidovima čuvaju se dela umetnika koji predstavljaju nekoliko vekova evropske i hrvatske sakralne umetnosti.

Među njima se ističu radovi povezani s imenima kao što su Jacopo da Ponte Bassano, Antonio Sciuri, Stefano Celesti i Giuseppe Alabardi, a zastupljeni su i važni hrvatski slikari s početka 20. veka Celestin Medović i Marko Rašica.

Na stropovima se nalaze i slike iz 18. veka s prikazima Boga Oca, Sina i Marijina krunjenja.

Zbog svega toga crkvu nije dovoljno pogledati samo izvana – njena prava vrednost otkriva se tek nakon ulaska.

Umjetnine iz crkve-tvrđave sv. Marije

Crkva sv. Lovre danas čuva i deo umetničkog blaga koje je nekada bilo smešteno u obližnjoj crkvi-tvrđavi sv. Marije od Milosrđa.

Zbog problema s vlagom u tvrđavi, vredna dela premestena su u sigurnije uslove župne crkve.

Ovdje se čuva i kip sv. Petra koji je izvorno pripadao crkvici sv. Petra, a povezuje se s velikim renesansnim kiparom Nikolom Firentincem.

Zato sv. Lovre danas funkcioniše gotovo kao mala galerija sakralne umetnosti Vrboske.

Sv. Lovre – zaštitnik Vrboske

Sveti Lovre zaštitnik je Vrboske, a njegov se blagdan slavi 10. avgusta.

Toga dana mesto posebno oživi, a versko slavlje prati procesija i tradicionalna letnja fešta. Za posetioce koji se u Vrboskoj zateknu početkom avgusta to je jedan od najboljih trenutaka za upoznavanje lokalne tradicije.

Crkva pritom nije samo istorijska znamenitost nego i dalje živo središte župe.

Crkva sv. Lovre i procesija Za križen

Crkva sv. Lovre ima važnu ulogu i u procesiji Za križen, vekovnoj hvarskoj tradiciji upisanoj na UNESCO-ovu Reprezentativnu listu nematerijalne kulturne baštine čovečanstva.

U noći s Velikog četvrtka na Veliki petak šest procesija istovremeno kreće iz Vrboske, Jelse, Pitava, Vrisnika, Svirča i Vrbanja.

Vrboska procesiju započinje kod svoje župne crkve sv. Lovre, a nakon noćnog hoda dugog oko 25 kilometara križonoša i procesija pred jutro ponovo se vraćaju u istu crkvu.

To sv. Lovru čini jednim od najvažnijih mesta žive verske tradicije Vrboske.

Može li se crkva razgledati iznutra?

Da, crkva sv. Lovre može se razgledati iznutra.

Tokom turističke sezone postoje termini u kojima je otvorena posetiocima, ali nije reč o znamenitosti koja je neprekidno otvorena od jutra do večeri.

Izvan termina razgledavanja crkva može biti zaključana, osim tokom misa i drugih crkvenih događanja.

Ako želite videti umetničku zbirku, svakako vredi planirati posetu u vreme kada je unutrašnjost otvorena.

Položaj u Vrboskoj

Crkva se nalazi u istorijskom delu mesta, vrlo blizu rive i glavnih znamenitosti.

Od crkve-tvrđave sv. Marije od Milosrđa do sv. Lovre potrebno je tek nekoliko minuta hoda, pa nema razloga ove dve lokacije obilaziti odvojeno.

U blizini su i Ribarski muzej, mostovi preko uskog morskog kanala te stara kamena jezgra Vrboske.

Parking

Crkva nema vlastiti parking za posetitelje.

Automobil je najbolje ostaviti na javnom parkingu u širem centru Vrboske i nastaviti peške. Stara jezgra je mala, pa se gotovo sve glavne znamenitosti mogu obići bez ponovnog korišćenja automobila.

Tokom jula i avgusta slobodno mesto u samom centru može biti teže pronaći, posebno u večernjim satima.

Zašto vredi ući?

Crkva sv. Lovre jedna je od onih znamenitosti koje se lako podcene ako ih se pogleda samo izvana.

Jednostavna kamena građevina skriva izuzetno bogat umetnički fond, od renesansnih i baroknih majstora do hrvatskih slikara s početka 20. veka.

Ako crkva-tvrđava sv. Marije predstavlja vojnu i arhitektonsku istoriju Vrboske, sv. Lovre najbolje pokazuje koliko je nekadašnje malo ribarsko mesto bilo povezano s kulturom i umetnošću mnogo šireg mediteranskog prostora.

Korisne informacije

  • Vrsta znamenitosti: župna crkva i zbirka sakralne umetnosti
  • Razdoblje nastanka: 15. vek
  • Današnji stil: pretežno barokni izgled nakon preuređenja u 17. veku
  • Povijesna stradanja: crkva je spaljena 1512. i ponovo 1571. godine
  • Broj oltara: pet
  • Najvažnije delo: poliptih sv. Lovre na glavnom oltaru, povezan s Paolom Veroneseom
  • Ostali umetnici: Jacopo da Ponte Bassano, Antonio Sciuri, Stefano Celesti, Giuseppe Alabardi, Celestin Medović, Marko Rašica i drugi
  • Dodatna zbirka: u crkvi se čuva deo umetnina premestenih iz crkve-tvrđave sv. Marije zbog vlage
  • Zaštitnik Vrboske: sv. Lovre
  • Blagdan sv. Lovre: 10. avgusta
  • Procesija Za križen: procesija iz Vrboske kreće iz župne crkve sv. Lovre i nakon noćnog ophoda vraća se u nju
  • Razgledavanje unutrašnjosti: moguće kada je crkva otvorena za posetitelje; nije otvorena neprekidno tokom celog dana
  • Udaljenost od crkve-tvrđave sv. Marije: nekoliko minuta hoda
  • Parking: nema vlastiti parking; koristiti javna parkirališta u širem centru Vrboske
  • Vreme za obilazak: oko 20 do 30 minuta
  • Najbolje za: ljubitelje umetnosti, istorije, sakralne baštine i lokalne tradicije