Crkva sv. Ante Padovanskog u Sućurju – barokna crkva iz 1663. godine

Crkva sv. Ante Padovanskog predstavlja jednu od najvažnijih istorijskih građevina u Sućurju i jednu od retkih sačuvanih crkava koja podseća na turbulentno vreme mletačko-osmanskih sukoba na istočnom delu Hvara. Sagrađena je 1663. godine, u periodu kada su se u Sućuraj doseljavale brojne porodice s Makarskog primorja i drugih područja na kopnu, bežeći od Osmanlija.

Crkvu su podigli doseljenici predvođeni franjevcima u delu mesta poznatom kao Donja Banda. Uz nju je tada izgrađen i mali samostan. Samostanska zgrada se sačuvala, ali danas više nema tu funkciju i koristi se kao porodična kuća.

Iako je crkva mala i spolja prilično jednostavna, njena unutrašnjost je posebno zanimljiva. U njoj se čuva najstarija poznata slika u Sućurju, dva kipa sv. Ante, kip sv. Nikole, kao i mala arheološka zbirka s predmetima pronađenim u moru oko Sućurja.

Crkva nastala nakon doseljavanja stanovništva s kopna

Povijest crkve sv. Ante teško je odvojiti od istorije samog Sućurja.

Tokom 16. i 17. veka istočni deo Hvara nalazio se vrlo blizu granice između Mletačke Republike i područja pod osmanskom vlašću. Makarsko primorje bilo je pod Osmanlijama, Pelješac je pripadao Dubrovačkoj Republici, a Sućuraj je bio jedno od najistočnijih mesta mletačkog teritorija.

U mesto su pristizale izbeglice s kopna, a deo njih naselio je dotad slabije izgrađenu Donju Bandu. Franjevci koji su došli zajedno s doseljenicima učestvovali su u izgradnji nove crkve posvećene sv. Anti Padovanskom.

Godina 1663. sačuvala se kao godina njene gradnje.

Barokna crkva s elementima starije graditeljske tradicije

Crkva sv. Ante najčešće se opisuje kao barokna građevina, a u njenom izgledu mogu se prepoznati i elementi starije dalmatinske graditeljske tradicije.

Nema monumentalne dimenzije ni bogato oblikovano pročelje kakvo se može videti na velikim gradskim crkvama. Upravo skromnije proporcije dobro odgovaraju vremenu i zajednici u kojoj je nastala.

Danas je vredna pre svega zato što se sačuvala kao autentičan deo Sućurja iz 17. veka – perioda kada se mesto ponovo širilo nakon decenija ratova, napada i nesigurnosti.

Najstarija slika u Sućurju

U unutrašnjosti se čuva najstarija sačuvana slika u Sućurju.

Na njoj su prikazani sv. Paškal, Gospa Karmelska i sv. Rok, a smatra se da je verovatno reč o delu majstora Filipa Nadija iz 18. veka.

Za malo mesto poput Sućurja, ovakvi predmeti su posebno važni jer crkva nije samo arhitektonski spomenik, već i mesto u kojem se vekovima čuvaju tragovi lokalne verske i kulturne istorije.

Dva svetog Ante – „mršavi“ i „debeli“

Jedan od najzanimljivijih detalja u crkvi su dva različita kipa sv. Ante.

Prvi predstavlja sv. Antuna Padovanskog, kojem je crkva i posvećena, dok drugi prikazuje sv. Antuna Opata.

U lokalnoj tradiciji Sućurani ih razlikuju jednostavnije i slikovitije – kao „sv. Antu mršavog“ i „sv. Antu debelog”.

Takvi lokalni nazivi možda deluju kao sitnica, ali upravo oni daju crkvi karakter živog dela mesta, a ne samo istorijskog objekta koji se razgleda spolja.

U crkvi se nalazi i kip sv. Nikole, još jednog sveca koji se u Sućurju tradicionalno posebno štuje.

Amfore i sidro s potopljene rimske galije

Crkva sv. Ante skriva još jedno iznenađenje koje nema direktne veze s baroknom sakralnom umetnošću.

U njenoj unutrašnjosti nalazi se mala arheološka zbirka s amforama i sidrom pronađenima na potopljenoj rimskoj galiji u podmorju Sućurja.

Područje oko istočnog Hvara bilo je važno pomorsko područje još u antičko vreme, a u moru oko Sućurja pronađeni su brojni tragovi plovidbe i brodoloma.

Zbog toga se u jednom vrlo malom prostoru susreću dve potpuno različite priče – rimska pomorska prošlost Sućurja i verska baština doseljenika iz 17. veka.

Blagdan sv. Ante 13. juna

Crkva i danas ima važnu ulogu u životu mesta, posebno na blagdan sv. Antuna Padovanskog 13. juna.

Tada se u Sućurju tradicionalno održava misa i procesija kroz mesto, a iz crkve se nosi kip sv. Ante Padovanskog.

Procesija nije noviji turistički događaj, već deo dugotrajne lokalne verske tradicije. Upravo tokom blagdana crkva najbolje pokazuje svoju izvornu funkciju – mesto okupljanja zajednice, a ne samo kulturnu znamenitost.

Crkva je deo stare Donje Bande

Crkva se nalazi u istočnom delu Sućurja, u starom delu mesta poznatom kao Donja Banda.

Od rive i središta Sućurja do nje se dolazi kratkom šetnjom kroz mesto. Budući da Sućuraj nije velik, crkvu je lako uključiti u pešački obilazak zajedno s crkvom sv. Jurja, starim samostanom, Forticom, rivom i svetionikom.

Upravo je hodanje najbolji način za upoznavanje istorijskog Sućurja jer su njegove glavne znamenitosti međusobno relativno blizu.

Može li se ući u crkvu?

Crkva je aktivni sakralni objekat, ali ne treba računati na klasično turističko radno vreme poput muzeja.

Unutrašnjost je najlakše videti kada je crkva otvorena za misu, blagdan ili drugo crkveno događanje. Ako se dolazi prvenstveno zbog istorijskih predmeta i arheološke zbirke, dobro je unapred proveriti mogućnost ulaska.

I kada je zatvorena, crkva vredi kratkog zadržavanja tokom obilaska starog Sućurja zbog svoje istorije i položaja u nekadašnjoj Donjoj Bandi.

Parking i pristup

Do crkve se može prići lokalnim ulicama, ali u starom delu Sućurja nema smisla računati na veliko parking mesto neposredno uz samu crkvu.

Ako se već boravi u mestu, najbolje je doći peške. Sućuraj je dovoljno mali da se od rive i većeg dela centra do crkve stiže kratkom šetnjom.

Kod dolaska automobilom praktičnije je parkirati na dostupnom mestu u širem području centra i obilazak stare jezgre nastaviti peške.

Korisne informacije

Lokacija: Sućuraj, istočni deo otoka Hvara

Naziv: Crkva sv. Ante / Crkva sv. Antuna Padovanskog

Godina gradnje: 1663.

Stil: barok, s elementima starije graditeljske tradicije

Graditelji: doseljenici s kopna predvođeni franjevcima

Povijesni deo mesta: Donja Banda

Posebnosti: najstarija slika u Sućurju, dva kipa sv. Ante i arheološka zbirka

Arheološki predmeti: amfore i sidro s potopljene rimske galije

Blagdan sv. Ante: 13. juna

Procesija: da, tradicionalno na blagdan sv. Ante

Pristup: najbolje peške iz centra Sućurja

Parking: nema veliko parkiralište neposredno uz crkvu