Nerežišća na Braču | Istorijsko kameno mesto u središtu otoka

Nerežišća se nalaze u središnjem delu Brača, oko 9 kilometara južno od Supetra, na raskrižju puteva koji povezuju severnu i južnu stranu otoka. Zbog svog položaja, ovo mesto je vekovima bilo administrativno, trgovačko i ekonomsko središte Brača. Pre nego što je turizam zaživeo u Bolu i Supetru, Nerežišća su bila jedno od najvažnijih mesta na otoku.

Razvoj mesta počeo je još u srednjem veku, kada su stanovnici, zbog gusarskih napada, postepeno napuštali obalu i gradili naselja u unutrašnjosti otoka. Zbog toga stare kuće u Nerežišćima deluju zatvorenije i zbijenije nego u obalnim mestima. Kamene ulice, mala dvorišta i uski prolazi građeni su tako da štite od vetra, sunca i mogućih napada s mora.

Danas je stara jezgra Nerežišća jedno od najbolje očuvanih istorijskih naselja u unutrašnjosti Brača. U mestu se nalaze stare palače bračkih plemićkih porodica, kamene kuće s voltama i dvorištima, kao i nekoliko crkava koje svedoče o nekadašnjoj važnosti ovog mesta.

Najpoznatiji simbol Nerežišća je mala crkva svetog Petra i Pavla, sa borom koji raste direktno iz krova crkve. Ovaj neobični prizor već decenijama privlači posetioce jer izgleda gotovo nestvarno. Bor raste iz kamene apside i postao je jedan od najprepoznatljivijih motiva Brača.

U središtu mesta nalazi se i župna crkva Gospe od Karmela sa zvonikom koji dominira celim naseljem. Oko nje su kameni trgovi, stare palače i uske ulice koje posebno uveče imaju potpuno drugačiju atmosferu nego turistička mesta uz more.

Iako Nerežišća nisu uz more, njihov položaj predstavlja jednu od najvećih prednosti za posetioce. Iz mesta se relativno brzo dolazi do nekih od najpoznatijih južnih plaža Brača. Put vodi prema Murvici i južnoj obali, do uvala Vela Farska, Smrčeva Luka, Veli Zagradac, Mali Zagradac i Vela Planica. Ove plaže su poznate po veoma čistom moru, makadamskim pristupima, borovima i mnogo mirnijoj atmosferi nego oko Bola i Zlatnog rata.

Iz Nerežišća se takođe brzo dolazi do Vidove gore, Blaca, Donjeg Humca, Škripa i brojnih planinarskih i biciklističkih staza kroz unutrašnjost otoka. Zbog centralnog položaja, mnogi ljudi biraju ovo mesto kao bazu za istraživanje Brača bez svakodnevnih gužvi većih turističkih mesta.

Mesto je poznato i po tradiciji kamenoklesarstva, maslinarstva i vinogradarstva. U okolini se nalaze brojni suhozidi, stare gustirne i kameni putevi koji prolaze kroz brežuljke i kamenjar središnjeg dela otoka.

Tokom leta, Nerežišća ostaju mnogo mirnija od obalnih mesta, ali imaju restorane, konobe, kafiće, wine barove i nekoliko porodičnih gazdinstava. Posebno je poznata fjera svete Margarite koja se održava oko 13. jula, kada se centar mesta ispunjava muzikom, štandovima s hranom i večernjim događanjima.

Nerežišća nisu mesto za klasičan odmor uz plažu, već za ljude koji žele da upoznaju drugačiji Brač — stare kamene ulice, unutrašnjost otoka, istorijska sela i južne uvale do kojih se još uvek dolazi kroz kamenjar i borovu šumu.