Црква свете Тереzie Авилске во Рогачу – мала црква со поморски заветни слики

Црквата свете Тереzie Авилске се наоѓа во постариот дел на Рогаč, покрај патот кој ја следи западната страна на заливот. Од траектното пристаниште до неа се стигнува за неколку минути лесна шетња. Иако не е голема ниту посебно раскошна, лесно се забележува меѓу куќите благодарение на едноставниот камен фасад и преслицата со два звона.

Црквата е изградена во 17. век, во време кога Рогаč уште не бил населба каква што ја познаваме денес, туку пред сè пристаниште на блиските Грохоти. Покрај брегот тогаш постоеле рибарски куќи, складишта и помали стопански објекти, а црквата служела на луѓето кои живееле и работеле покрај море. Со текот на времето стана еден од најпрепознатливите стари објекти во местото.

Градежината е долга приближно 17, а широка осум метри. Однадвор е многу едноставна, без големи украсувања, со фасада која завршува со камена преслица за два звона. Токму таа скромност ѝ одговара бидејќи не е изградена како монументална парохиска црква, туку како островска црква покрај пристаниште, прилагодена на малата заедница на морнари, рибари и жители на Рогаč.

Најинтересниот дел се наоѓа во внатрешноста. На главниот олтар е поставена олтарна слика на свете Тереzie со донаторот Никола Гвозденовиќ, познат и под презимето Феро. Сликата е создадена 1749. година, а потсетува на времето кога побогатите островски семејства помагале во опремувањето на црквите и на тој начин оставале трага во местото.

Црквата е посебно поврзана со морнарите. Во неа се чуваат заветни слики на бродови кои ги оставале морнари и капетани, најчесто како благодарност за среќен повраток од море или спас во невреме. Таквите слики не се само црковни украсувања. Тие зборуваат колку морето го определувало животот на Шолтаните и колку несигурни некогаш биле патувањата со едрења и помалите трговски бродови.

Во внатрешноста се наоѓаат и слика на Гоspа Жалосна, статуи на свете Тереzie и свети Никола, како и стара знаме на Хрватското друштво свети Никола Патник од Чикаго од 1913. година. Знамето е интересна трага на поврзаноста на Шолта со иселениците, кои и по заминувањето во Америка продолжиле да помагаат на својот роден крај и да одржуваат врски со островските цркви.

Со црквата е поврзана и помалку позната приказна за полските гости на Шолта. Во неа се чува спомен-плоча на полскиот државник Јозеф Пилсудски. Плочата во текот на Втората светска војна е преместена од Полскиот дом во Нечујму за да се заштити од уништување и останала сочувана во црквата во Рогачу. Тој детал ја поврзува црквата со периодот помеѓу двете светски војни, кога полските гости редовно доаѓале на Шолта.

Црквата припаѓа на парохијата свети Стефан Првомаченик во Грохотите и нема постојано работно време како музеите. Вратите можат да бидат затворени надвор од богослужбата, па разгледувањето на внатрешноста не може секогаш да се очекува однапред. Дури и кога не може да се влезе, вреди да се застане пред фасадата бидејќи црквата е дел од пријатна шетња по постарата страна на заливот.

До црквата најлесно се доаѓа пешки од траектната лука. Патот е краток, асфалтиран и без тешки успони. Автомобилот може да се остави на јавните површини во областа на пристаништето, но треба да се внимава да не се заземат ленти и простори наменети за возила кои чекаат за укрцавање на траект. Специјално паркинг место само за црквата не постои.

Црквата е лесно да се вклучи во обиколката на Рогаč. По разгледувањето може да се продолжи кон ресторанот Пасарела и плажата Бање или да се врати кон траектното пристаниште и плажата Лука Рогаč. За посетата не е потребно многу време, но внатрешноста, кога е отворена, открива значително повеќе отколку што може да се заклучи според скромниот надворешен изглед.

Црквата свете Тереzie Авилске е најважната историска и сакрална градежна структура во самиот Рогаč. Нејзината вредност не е во големината, туку во деталите кои ги поврзуваат островските семејства, морнарите, иселениците и полските гости со животот на оваа мала шолтанска лука.